Skleral Lens Nedir? Kimler Kullanır, Ne İşe Yarar?

Skleral Lens Nedir?

Skleral lens, geleneksel kontakt lenslerden çok daha büyük çaplı, sert ve gaz geçirgen (RGP) bir lens türüdür. Normal kontakt lensler doğrudan korneanın (gözün ön yüzeyindeki saydam tabaka) üzerine otururken, skleral lens korneanın tamamının üzerinden bir kubbe gibi geçerek gözün beyaz kısmına, yani "sklera" tabakasına yaslanır. Lensin bu tasarımı sayesinde adını da buradan alır.

Skleral lensin en önemli özelliği, lens ile kornea arasında sıvı dolu bir boşluk bırakmasıdır. Kornea ile lensin arkası arasındaki bu boşluk bir sıvı rezervuarı görevi görür ve korneayı sürekli olarak nemli tutar. Bu sayede hem düzensiz kornea yüzeyi optik olarak düzeltilir hem de göz yüzeyi korunur ve iyileşmesi desteklenir.

Skleral lensler boyutlarına göre sınıflandırılır. Skleral Lens Eğitim Derneği'nin sınıflandırmasına göre; 12,5–15 mm arası "yarı-skleral", 15–18 mm arası "mini-skleral" ve 18–25 mm arası "büyük skleral" lensler olarak ayrılır. nih

Bilmeniz gereken not: Skleral lensler bir göz içi implant değildir. Gündüz takılan, gece çıkarılan lenslerdir. Yani gözün içine kalıcı olarak yerleştirilmez.

Skleral Lens Ne İşe Yarar?

Skleral lensin temel çalışma prensibi, düzensiz bir korneayı pürüzsüz bir optik yüzeye dönüştürmektir. Korneanın tamamının üzerinden geçecek şekilde tasarlandığı için, düzensiz bir korneayı pürüzsüz bir optik yüzeye çevirerek keratokonus ve diğer kornea ektazisi türlerinin neden olduğu görme sorunlarını düzeltebilir.

Bunun yanında lens ile kornea arasındaki sıvı rezervuarı, ciddi göz kuruluğu olan hastalarda korneayı sürekli nemli tutarak konfor sağlar.

Kimler Skleral Lens Kullanır? En Çok Hangi Hastalıklarda?

Skleral lenslerin başlıca üç kullanım alanı vardır: kornea düzensizliği, göz yüzeyi hastalığı ve ciddi kırma kusuru (refraktif hata).

En yaygın kullanım alanları şunlardır:

1. Keratokonus. Skleral lenslerin en bilinen kullanım alanıdır. Keratokonus, korneanın giderek incelerek koni şeklinde öne doğru çıkıntı yaptığı bir hastalıktır. Bu durum görmeyi bozar. Keratokonus genellikle ergenlik yıllarında ortaya çıkar — ortalama başlangıç yaşı 16'dır — ve vakaların %90'ından fazlasında her iki gözde birden görülür. Skleral lensler, özellikle diğer lens seçeneklerinin başarısız olduğu durumlarda cerrahi müdahaleyi (kornea nakli) önlemek veya geciktirmek için iyi bir seçenektir.

2. Kornea nakli (keratoplasti) sonrası. Kornea nakli geçirmiş gözlerde oluşan düzensiz astigmatın düzeltilmesinde kullanılır.

3. Refraktif cerrahi (LASIK vb.) sonrası düzensizlikler. LASIK ya da diğer kornea refraktif cerrahilerinden sonra ortaya çıkan düzensiz astigmatı düzeltmek için sıklıkla tercih edilir.

4. Ciddi göz kuruluğu ve göz yüzeyi hastalıkları. Keratokonusa ek olarak, Sjögren sendromu, graft-versus-host hastalığı (GVHD) ve Stevens-Johnson sendromu gibi durumların yol açtığı şiddetli göz kuruluğunda kullanılabilir.

5. Sunta (presbiyopi) gibi diğer durumlar. Lens tasarım teknolojisindeki gelişmeler sayesinde artık presbiyopiyi düzeltmek için bifokal skleral lensler bile tasarlanabiliyor.

Skleral Lensi Herkes Kullanabilir mi?

Hayır. Skleral lens, reçeteyle ve göz doktoru/optometrist kontrolünde uygulanan tıbbi bir cihazdır. Herkesin gidip alıp takabileceği bir üründen ziyade, kişinin gözüne özel olarak ölçülüp uyarlanan bir çözümdür.

Skleral lens uygulamasının anahtarı, lensi skleranın kıvrımına paralel şekilde konumlandırmaktır; kornea ve limbus üzerinde bir boşluk bırakırken konjonktiva üzerinde baskı oluşturmadan oturtmak gerekir. Bu nedenle uygun lensin bulunması bir deneme sürecidir. Her hastanın göz yapısı, korneanın eğriliği ve hastalığın derecesi lensin boyutunu ve tasarımını belirler. Uygunluk kararını mutlaka bir uzman vermelidir.

Skleral Lensin Kullanım Ömrü Ne Kadardır?

Skleral lensler dayanıklı olsalar da sonsuza kadar dayanmazlar. Genel olarak kabul edilen ömür süresi 1–3 yıldır. Optometristler genellikle skleral lenslerin her bir ila üç yılda bir değiştirilmesini önerir, ancak kesin ömür birkaç önemli değişkene bağlıdır.

Kullanım ömrünü etkileyen başlıca faktörler:

• Malzeme kalitesi: Yüksek kaliteli gaz geçirgen malzemeler çizik ve birikintilere karşı daha dayanıklıdır.

• Kullanım sıklığı: Her gün takanlar daha erken değişim gerektirebilir.

• Temizlik ve bakım rutini: Doğru solüsyon ve hijyen, birikinti ve deformasyonu önler.

• Gözün değişmesi: Hastalığın ilerlemesi veya göz şeklinin değişmesiyle lens artık uygun oturmayabilir.

Titiz bir bakımla bir çift lensten güvenli ve konforlu şekilde üç yıla kadar kullanım almak gerçekçi bir beklentidir. Ancak bazı durumlarda bu süre çok daha kısa olabilir. Bazı kişiler bir yıla kadar kullanabilirken, bazılarının her 3–6 ayda bir değiştirmesi gerekebilir.

Önemli: Skleral lens uzun ömürlü bir "tek seferlik çözüm" değil, uzun vadeli bir tedavi ortağıdır. Yani lensin kendisi periyodik olarak yenilenir, ama skleral lens tedavisi kişi için yıllarca süren kalıcı bir çözüm olabilir.

Değişim zamanının işaretleri: Lensi iyice temizleyip ışığa tuttuğunuzda çıkmayan bulanık/yağlı bir tabaka görüyorsanız, yüzeyde geri döndürülemez birikinti oluşmuş demektir ve lens değiştirilmelidir. Ayrıca görüşte bulanıklık, konfor kaybı veya lensin oturmasında değişiklik de yenileme sinyalidir. Her şey yolunda görünse bile yılda bir kez göz muayenesi önerilir.

Referanslar / Kaynaklar

1. American Academy of Ophthalmology – Update on Scleral Lenses
   https://www.aao.org/eyenet/article/update-on-scleral-lenses

2. All About Vision – Scleral Contact Lenses For Keratoconus And Irregular Corneas
   https://www.allaboutvision.com/eyewear/contact-lenses/conditions/scleral-lenses/

3. NCBI/PMC – Avoiding Surgery: Successful Management of a Patient With Severe Keratoconus Using Scleral Contact Lenses
   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12438945/

4. NCBI/PMC – Use of a Mini-Scleral Lens in Patients with Keratoconus
   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7802094/

5. USPTO – Scleral contact lens with grooves and method of making lens (keratokonus başlangıç yaşı ve bilateral görülme oranı)
   https://image-ppubs.uspto.gov/dirsearch-public/print/downloadPdf/7591556

6. Lensmart – Scleral Lens Lifespan: How Long They Last & Care Tips
   https://www.lensmartonline.com/blog/glasses-lifestyle-guides/details/scleral-lens-durability-lifespan-care/

7. Visual Aids Centre – Are Scleral Lenses Permanent? Lifespan & Replacement
   https://www.visualaidscentre.com/are-scleral-lenses-permanent/

8. Dr. Bladh, O.D. – How Long Do Scleral Lenses Last?
   https://drbladh.com/how-long-do-scleral-lenses-last/

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez; lens uygulaması için bir göz sağlığı uzmanına başvurunuz.